Үзэл баримтлал

Монгол Ардын Намын хичээн эрмэлзэх зүйл


Монгол Ардын Намын ХХVIII Их хурлын 2017 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 09 тоот Тогтоолын хавсралт

 

 

МОНГОЛ АРДЫН НАМЫН МӨРИЙН ХӨТӨЛБӨР

/ХИЧЭЭН ЭРМЭЛЗЭХ ЗҮЙЛ/

         Монгол Ардын Нам нь 1921 онд ард түмнийхээ тэмцлийг манлайлан удирдаж, Монгол Улсынхаа тусгаар тогтнолыг сэргээн бататгаж, ээдрээ төвөгтэй цаг үеийн сорилт бэрхшээлийг даван туулж, 1990 оны Ардчилсан хувьсгалын үйлсэд тэргүүлэх үүрэгтэй оролцож, нийгмийн өөрчлөлт, шинэчлэлийг хэрэгжүүлэн, эх орноо хөгжил дэвшлийн замд хөтлөн, түүхэн их үйлсийг бүтээсэн Монголын улс төрийн ууган байгууллага билээ.

 

МОНГОЛ АРДЫН НАМ НЬ МОНГОЛ УЛСЫН ТУСГААР ТОГТНОЛ-ЭРХ ЧӨЛӨӨ-ШУДАРГА ЁС-ЭВ НЭГДЭЛ-ҮНДЭСНИЙ ЯЗГУУР ЭРХ АШГИЙГ ДЭЭДЭЛСЭН НИЙГМИЙН АРДЧИЛЛЫН (СОЦИАЛ ДЕМОКРАТ) ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ БҮХИЙ НАМ МӨН. ҮҮНИЙ УЧИР:

 

-      Эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм цогцлоон     хөгжүүлэхийг Үндсэн хуулиараа зарлан тунхагласан ард түмнийхээ үзэл бодол, хүсэл эрмэлзлэлийг дээд зарчмаа болгон,

 

-      Хүний   эрх, эрх   чөлөө, шударга   ёс, үндэсний   эв   нэгдлийг эрхэмлэн
дээдэлж,

 

-      Монгол эх орон, ард түмнийхээ түүхэн уламжлал, үндэсний соёл, үнэт зүйлсийг эрхэмлэж, ХХI зууны даяаршиж буй дэлхийн үйл явцын хэтийн төлөв болон өөрийн орны хөгжлийн чиг хандлагыг харгалзан Монгол Ардын Намаас монголын ард түмэнд мөрийн хөтөлбөрөө ТУНХАГЛАН ТОЛИЛУУЛАХ НЬ:

 

НЭГ. ЭРХ ЧӨЛӨӨ-ТУСГААР ТОГТНОЛ.

Ард түмнийхээ эрх чөлөө, улс орныхоо тусгаар тогтнолын төлөөх үзэл санаа нь манай намын уугуул өв, үнэт зүйл мөн.

Бид Мөрийн хөтөлбөрөө Монгол улсаа хөгжүүлэх төрийн бодлогын тулгуур үндэс болгон тунхаглан тодорхойлж байна.

 

Монголын ард түмний эрх чөлөөний БАТАЛГАА болох тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлын бодлого, үйл ажиллагааны залгамж чанар, нэгдмэл байдлыг  хангаж, олон тулгуурт гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэлүүдийн тэнцвэр, шүтэлцээг чухалчилна.

Монгол Ардын Нам нийгмийн ардчилал, үндэсний эрх ашгийг үзэл баримтлалынхаа эш үндэс болгож иргэний эрх чөлөө, шударга ёс, эв нэгдлийг дээдлэн эрхэмлэнэ. Хүний хөгжлийг нийгмийн дэвшлийн шалгуур гэж үздэг иргэн төвтэй хөгжлийн чиг шугамыг тууштай баримтлана. Хүн амаа өсгөх бодлогын хүрээнд хүүхэд, залуучууд, өндөр настныг илүү анхаарч, гэр бүлийн хөгжлийг онцлон дэмжиж, хүйсийн тэгш эрхийг хангана.

Манай нам иргэн бүр эрүүл, аюулгүй орчинд эрх чөлөөтэй, элбэг хангалуун, эвсэг найртай, амгалан тайван аж төрж, Монгол Улсынхаа хөгжил цэцэглэлтийн төлөө нэгэн үзүүрт сэтгэлээр ажиллаж, сурч, хөдөлмөрлөх тэгш өргөн боломж бүрдүүлэхийг эрхэм зорилгоо болгон үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлнэ.

Монгол хүн эх орондоо сайхан амьдрах таатай орчин, нөхцлийг бүрдүүлэх зорилт нь МАН-ын бодлогын төвд оршино. Нийгмийн хамгааллыг хөгжүүлэх цогц бодлогыг хэрэгжүүлнэ. Монгол Улсын иргэн бүр бүх шатны боловсрол, эрүүл мэндийн чанартай үйлчилгээг авах эрх зүй зохион байгуулалтын оновчтой хэлбэрийг бий болгоно.

 

Хувь хүний чадварыг нээж хөгжүүлэх, бүрэн дүүрэн ашиглах гол хөшүүрэг болох боловсрол, шинжлэх ухааны хөгжлийг төрийн бодлогын тэргүүлэх чиглэл болгоно. Үндэсний инновацийн тогтолцоог хөгжүүлэх замаар улс орны эдийн засгийн хөгжлийн ирээдүйг баталгаажуулна.

Эдийн засаг, дэд бүтцийн хөгжил, байгаль орчны өөрчлөлттэй уялдан гарч буй тулгамдсан асуудлуудыг шийдвэрлэж, эдийн засгийг бүсчлэн хөгжүүлж, хот хөдөөгийн ялгааг багасгаж, чинээлэг дундаж давхаргыг нийгмийн гол бүрэлдэхүүн хэсэг болгоно.

Уламжлалт хөдөө аж ахуйн салбарыг дэмжиж, шинэчлэл, шинэ технологитой хослуулан хөгжүүлнэ.

Үндэсний соёл, сонгодог урлагийг төрийн ивээлд хөгжүүлэх, хүн бүр түүний үр нөлөөг хүртэх боломжоор хангах бодлогыг хэрэгжүүлнэ.

Байгаль орчныг хамгаалах, нөөц баялгийг зохистой ашиглах, нөхөн сэргээх үйл ажиллагааг нутгийн иргэд, олон нийт, иргэний нийгмийн санаачилга, орон нутгийн удирдлагын хамтын хүчин чармайлтад тулгуурлан тогтвортой хөгжлийн бодлогод нийцүүлэн хэрэгжүүлнэ.

 

ХОЁР. ШУДАРГА ЁС-ХАРИУЦЛАГА

 

Шударга ёсыг дээдэлж, хариуцлагаа ухамсарлах нь Монгол Ардын Намын үйл ажиллагааны нэн чухал зарчим мөн.

 

Нийт нь нэгнийхээ төлөө, нэг нь нийтийнхээ төлөөх эв санааны нэгдлийн зарчмыг нийгмийн шударга ёсны тулгуур хэмээн үзнэ.

 

Нийгэм, улс төр, эдийн засгийн бүхий л үйл ажиллагаанд шударга ёсыг тогтоож, хариуцлагыг эрхэмлэнэ.

 

Төрийн байгууллагуудын чиг үүрэг нарийн тодорхой, үйлчилгээ нь тэгш, хүртээмжтэй, ил тод, хариуцлагатай байх журмыг тууштай баримтлан,  шат дамжлагыг багасгах, хүнд суртлыг устгахын төлөө ажиллана. Цахим засгийг хөгжүүлэх замаар төрийн алба, үйлчилгээг иргэндээ хандсан, үр нөлөөтэй, шуурхай, хэмнэлттэй болгоно.

 

Байгаль орчинд ээлтэй, газар зүйн байршлын давуу талуудаа түшиглэсэн, Монгол хүний оюуны нөөцөд тулгуурласан, дэлхийд өрсөлдөх чадвартай, үндэсний аж үйлдвэр, дэвшилтэт технологи бүхий үйлдвэрлэл, үйлчилгээг түлхүү дэмжин хөгжүүлнэ.

 

Хөдөлмөрийн зах зээлээ хамгаалж, иргэдээ тогтвортой ажлын байраар хангах, өндөр цалин хөлстэй ажлын байруудад өөрийн орны иргэдийг ажиллуулах шаардлагыг бүхий л хэвшлийн хүрээнд тавина.

 

Ил тод, хариуцлагатай уул уурхай, эрдэс баялгийн салбарыг үндэсний эрх ашигт нийцүүлэн хөгжүүлж, түүнээс олох орлогоор ойрын болон дунд хугацаанд эдийн засгийн бие даасан хөгжлийг хангах сан байгуулж, хууль эрх зүйн орчныг нь бүрдүүлнэ.

ГУРАВ. ЭВ НЭГДЭЛ-ИТГЭЛ ЗҮТГЭЛ

Эв нэгдэл, итгэл зүтгэл, үндэсний язгуур эрх ашгаа хамгаалах нь манай намын үйл ажиллагааны зорилго мөн.

Ард олон төрдөө итгэх итгэл, үнэт зүйлсийн нэгдмэл байдлыг хангах нь үндэсний аюулгүй байдал, эв нэгдэл, зөвшилцлийг хангах суурь болно.

Төрийн бодлого тууштай байж, дэлхийн хамтын нийгэмлэгт ХҮНДЛЭГДСЭН МОНГОЛ УЛС зарчмыг баримтлан, харилцан хүлээсэн үүргүүдээ бүрэн дүүрэн биелүүлнэ.

Хүний эрх, эрх чөлөөний бүх талын баталгааг хангаж, ардчиллын үнэт зүйлсийг бэхжүүлэн, иргэддээ чирэгдэлгүй үйлчилдэг, авлигаас ангид, хүнд сурталгүй, ил тод, мэргэшсэн, ардчилсан сайн засаглалыг хөгжүүлнэ.

Үнэн, бодитой, нийтэд хүртээмжтэй төрийн мэдээллийн ил тод санг бий болгоно.

Төрийн бодлогын нэгдмэл залгамж чанарыг бэхжүүлж, биеэ даасан тогтвортой хөгжлийн загварыг бий болгож, төрийн албыг мэргэшсэн, чадварлаг, тогтвор суурьшилтай болгоно.

Иргэн бүр бие биенээ хүндэтгэх, эрх үүргээ ухамсарлах, харилцааны өндөр соёлтой байх, эх оронч үзлийг төлөвшүүлэх ажлыг нийгэм, гэр бүл, боловсролын тогтолцоогоор дамжуулан хэрэгжүүлнэ.

Хүндлэх, хүндлүүлэх, харилцан итгэлцэх, бусдад хэрэгтэй байх, эрүүл саруул нийгмийн хүрээлэл дунд ажиллаж, амьдрах оюун санааны хэрэгцээг нийгмийн бүх шатанд анхааралдаа авч, судалж, хэрэгжүүлдэг тогтолцоог бий болгоно.

Монгол Ардын Намын гишүүд бид :

Намынхаа үзэл баримтлал, мөрийн хөтөлбөрийн үзэл санаан дор эвлэлдэн нэгдэж, Монгол Улсынхаа өнөө, ирээдүйн өмнө түүхэн хариуцлага хүлээж байгаагаа гүнээ ухамсарлан эрх чөлөө, шударга ёс, эв нэгдэл, ил тод, нээлттэй байдал, хүний эрхийг эрхэмлэж, ёс суртахууны өндөр хэм хэмжээг баримтлан ажиллана.

Монгол гэдэг нэрээ ертөнцийн чихнээ дуурсгасаар ирээдүй рүү  итгэлтэй зорьцгооё.

Монгол Ардын Намын Мөрийн хөтөлбөрийн заалт бүрийг ширхэгчлэн биелүүлэх нь намын гишүүн бид бүхний журамт үүрэг мөн.


Үзэл баримтлал



header

Монгол Ардын Намын үнэт зүйл, нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал

НЭГ. УЛС ТөРИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛУУД, ХАРЬЦУУЛАЛТ
Үзэл баримтлалыг ангилах ерөнхий хандлага


Монгол Ардын Намын үйл, нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал




ДҮГНЭЛТ: 
ДҮгнэлт 
ХОЁР. МОНГОЛЫН УЛС ТӨРИЙН НАМУУДЫН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛУУДЫН ХАРЬЦУУЛАЛТ
ГУРАВ. МОНГОЛ АРДЫН НАМЫН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
Нийгмийн ардчиллын үнэт зүйл, үзэл санааг тайлбарлах нь
GOAL!
“Монгол Ардын Намын үнэт зүйлс, нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал” 
“Стратеги” Академийн Захирал, доктор (Ph.D) Я.Төмөрбаатар

Агуулга 

Улс төрийн үзэл баримтлалууд, харьцуулалт

Монголын улс төрийн намуудын үзэл баримтлалуудын харьцуулалт

Монгол Ардын Намын үнэт зүйлс, үзэл баримтлал

Үзэл суртлын зүүн ба барууны улс төрийн спектр

XIX зууны эхний хагасаас онолын хувьд цэгцэрч эхэлсэн бөгөөд үзэл санааны эх үндэс нь эрх чөлөө, нийгмийн шударга ёс, эв нэгдэл юм.

Орчин үеийн нийгмийн ардчиллын эх үндсийг Германы Социал Демократ нам тавьсан гэж үздэг.

Гол онолч нь Э. Бернштайн, К. Каутский, Р.Гильфердинг.
“Нийгмийн ардчилал” (social democracy) бол нийгмийн сайн сайхныг хангахад чиглэгдсэн нийгмийг бүхэлд нь ардчилах үйл явц юм.

Нийгмийн ардчилал нь нийгмийн ялгаатай анги давхрага, бүлгийн эрх ашгийг жигд харгалзаж, хүн амын нийгмийн баталгаа, шударга ёсыг хангахыг хичээдэг.

Нийгмийн ардчилал нь нийгэм дэх хүн амын эмзэг ядуу хэсгийн эрх ашгийг түлхүү анхаарч, нийгмийн суурь үйлчилгээг төрөөс хариуцахад чиглэдэг.


Социал демократизм - Нийгмийн ардчилал 

Эрх чөлөө, шударга ёс, эв нэгдэл гэсэн үнэт зүйлсүүд нь эрх тэгш бөгөөд нийгмийн баримжаат төрийн тулгуур болохоос гадна капитализмыг зохицуулалттайгаар хэрэгжүүлэхэд гол үндэс нь болно. 

Эв санааны нэгдэл

Шударга ёс

Эрх чөлөө

ҮНЭТ ЗҮЙЛС

Улаан сарнай нь Дэлхийн II дайнаас 
хойш нийгмийн ардчиллын бэлэг тэмдэг болсон. 

Өдгөө социал демократ хөдөлгөөн нь дэлхий дахины хэмжээнд хамгийн том олон улсын улс төрийн хүчин болж чадсан.

Социалист интернационал нь 110 орны 162 улс төрийн намыг эгнээндээ нэгтгэсэн бөгөөд ихэнх нь сонгуульд амжилттай оролцдог ба 50 орчим нам нь засгийн газарт суудалтай.

Нийгмийн ардчиллын үзэл санааны амин сүнс нь “Бүх нийтийн сайн сайхны нийгэм”-ийн онол юм.

Орчин үеийн нийгмийн ардчилал

“Зангидсан гар ба сарнай” хэмээх энэхүү 
Социалист интернационалын билэг 
тэмдгийг Яан Берриер 1972 онд зохиожээ.

Нийгмийн амьдралын улс төр, нийгэм, эдийн засаг зэрэг бүхий л хүрээнд жинхэнэ ардчиллыг тогтоохыг чухалчлахдаа нийгмийн баялгийг нийт нийгмийн ашиг сонирхолд зарцуулж, эдийн засаг дахь төрийн хяналт, төрийн идэвхтэй оролцоог чухалчилдаг.
Иргэдийн үндсэн эрхийг хангахыг зорилго болгож, хөдөлмөрлөх, эрүүл мэндээ хамгаалуулах, сурч боловсрох, амралт эдлэх, тэтгэмж хүртэх зэрэг эрхийг чухалчилдаг.

Нийгмийн ардчилал нь

Социализм (Socialism) нь марксизмын суурин дээр хөгжсөн боловч түүхийн явцад хувьсан өөрчлөгдсөөр ирсэн билээ.

Гол онолч нь В.И. Ленин.

Социализм бол мөлжлөгийг устгаж, нийтийн өмч тогтоон үйлдвэрлэл, хуваарилалтыг ардчилсан зарчмаар удирдах, нийтийн сайн сайхны төлөө зорилготой улс төрийн онол, үзэл санаа, улс төрийн хөдөлгөөн юм.

Социализм нь XX зууны хүн төрлөхтөний түүхэн дэх хамгийн нөлөө бүхий иргэний хөдөлгөөн юм.

Социализм бүхний түрүүнд нийгмийн эрх ашгийг дээгүүр тавьдаг учраас хувь хүний эрх ашгийг золиосолдог.

Социализм 

Тоталитаризм (totalitarianism) нь нийгмийн амьдралын бүх салбарыг бүхэлд нь болон бие хүний амьдралд ч бүрэн хяналт тавьдаг. 

Энэ дэглэмийн үед засгийн эрх мэдэл дээд зэргээр төвлөрдөг.

Нийгмийн амьдралын бүх эд эсэд нэвчин ордог. Гэр бүлийн амьдралд ч хөндлөнгөөс оролцдог.

Нэг нам ноёрхон түүний нэгжүүд нийгмийн үйлдвэрлэл, зохион байгуулалтын бүх бүтцэд тархан байрлаж тэдний үйл ажиллагааг чиглүүлж хяналт тавьдаг.

Нийгмийн амьдралыг бүхэлд нь үзэл сурталжуулж, хүмүүсийн үзэл бодол, ОНМХ-ийг ноёрхогч үзэл суртлын хэм хэмжээний дагуу хянадаг

Тоталитаризм

Хүмүүсийн санаа бодол, үйл байдалд нийтэд нь хянадаг хүчирхийллийн тогтолцоог бий болгодог (террорист цагдаа).

Хүн амыг тагнах, залхаан цээрлүүлэх байгууллагуудыг энэ тэндгүй байгуулж, гэм буруугүй хүмүүсийг үй олноор нь хэлмэгдүүлдэг байна.

Тоталитари дэглэмд ард түмэн хэдийгээр засаглалаас жийрхэж, хөндий хүйтэн ханддаг байсан хэдий ч засаг төр өөрсдийнх нь эрх ашгийг илэрхийлж байгаа гэдэгт итгэдэг (Хойд Солонгос).

Үргэлжлэл

Хойд солонгосын шөнийн зураг

Тоталитаризм өнөөдөр Хойд солонгост сонгодог хэлбэрээрээ оршсон хэвээр байна.

Түүхэнд ЗХУ, Гитлерийн Герман, Муссолинигийн Италид оршин тогтнож байв. 

Эрдэмтэд манай улсад тоталитар дэглэм бүрэн утгаараа оршин тогтнож байгаагүй гэж үздэг.

Тоталитаризм өнөөдөр

Фашизм нь XX зууны 20-иод онд үүссэн бөгөөд 1920-1930 аад оны үед Итали, Герман, Испанид хүчээ аван дэлгэрсэн байна.

Гол төлөөлөгч нь Муссолини, Гитлер, Пиночет
Фашизм нь улс орны эдийн засаг, улс төр, нийгмийн амьдрал бүхэлдээ хямралд автсан үед үүссэн түүхтэй.

Фашизмын өөр нэг хэлбэр бол национал- социализм юм. Үндэслэгч нь А.Гитлер.
Фашизм төрд хувь хүн, нийгэм бүхэлдээ үг дуугүй захирагдах ёстой гэсэн зарчмыг баримталдаг. 


Фашизм

Нео-нацистууд, Нео-фашистуудыг мулзан 
толгойгоор нь таньж болно

Орчин үед фашизм нь неонацизм 
(үндэстний цэвэр ариун байдлыг
номлодог), национал-либерализм
(арьсны үзлийг хадгалахаас 
гадна, угсаатны ноёрхолыг 
номлодог), неофашизм (хүчирхэг 
төр, эх оронч үзэл, ард түмний эв 
нэгдэл) гэсэн хэлбэртэйгээр 
оршсоор байна. 

Герман, АНУ, ОХУ, Украйнд олон тооны гишүүд, дэмжигчидтэй.

Фашизм өнөөдөр


Гол төлөөлөгч нь Э. Берк, Ф. Шатобриан


Уламжлалт үнэт зүйл, үнэлэмж, хүчтэй нийгмийн бүтэц, институцийг хадгалах
(Ерөнхийлөгчийн засаглал);

Аливаа зүйлийг практик нөхцөл байдал, зорилготой уялдуулан өөрчлөх шаардлагатай (прагматик);

Хүн төрөлхийн сул талтай бодгаль. Өөрөөр хэлбэл залхуу, хүчгүй, авлигад өртөмхий. Иймд хүмүүсийг зөв чиглүүлэх ёстой;

Нийгэм бол харилцан хамааралтай нэгжээс бүрдсэн органик бүтэц юм;

Нийгэм шаталсан бүтэцтэй (Уламжлал, тогтсон хэв маяг, загварыг хадгалах);

Нийгмийг манлайлагч хүч ямарваа үед зайлшгүй шаардлагатай (элит);

Өмчтэй байх эрх нь хувь хүний эрх, эрх чөлөөтэй байх баталгаа юм гэж үздэг;


Консерватизм

Неоконсерватизмыг үндэслэгч гол төлөөлөгч нь М.Фридман, Д. Белли, И. Кристоп, М. Тэтчер,
Р. Рейган

Тэрээр Английн Ерөнхий сайд болсны дараа хэрэгжүүлсэн бодлого нь түүнийг “Төмөр хатагтай” хэмээн алдаршуулсан.

Халамжийг зогсоосон /хүүхдүүдэд өгч байсан үдийн хоолыг болиулсан нь төмөр хатагтай гэж дуудуулах болсон хүчин зүйлсийн нэг юм/, төрийн албыг цомхтгосон гэх мэт бодлогыг хэрэгжүүлснээрээ консерватив хандлагад либерал чиглэлийг нэмж НЕОКОНСЕРВАТИВИЗМ-ийг үндэслэсэн.

Неоконсерватизм

Эрх чөлөөний хөшөө – Эртний Ромын Эрх чөлөөний бурхныг дүрсэлдэг

Хувь хүн өөрөө туйлын үнэт зүйл мөн.

Амьдрах эрх, эрх чөлөөтэй байх эрх, өмчтэй байх эрх нь хүний салшгүй эрх. 

Хүний жам ёсны эрхийг хамгаалах нь төрийн цорын ганц үүрэг

Хүн аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулахдаа хэнээс ч үл хамаарна.

Эдийн засагт төр оролцохгүй байх нь зөв.

Хувь хүний хүсэл зоригийн бие даасан байдлыг хүндэлдэг.


Либерализмын тулгуур үзэл санаа

Либертаризм нь улс төрийн онолын уламжлалт том чиглэл болох либерализмын орчин үеийн урсгал болно.

Нийгмийн болон улс төрийн хамгийн зүй зохистой байгуулал, зохион байгуулалтын хэлбэр нь хүмүүсийн эрх, эрх чөлөө, зах зээлийн эрх чөлөөг ихээр хангах, харин төрийн үүрэг, оролцоог хамгийн бага байлгах явдалд үндэслэнэ.

Төр бол хувь хүмүүс өөрсдийн эрх, нийгэм, эдийн засгийн зорилгоо хэрэгжүүлэх нөхцөл бололцоог хангаж хамгаалах, нийгмийг гэмт хэрэг, хэв журмын зөрчилгүй амгалан тайван байлгах үүргийг л гүйцэтгэх ёстой.

Либертаризм



ХАМГИЙН НӨЛӨӨ БҮХИЙ ХОЁР ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛЫН 
ҮНЭТ ЗҮЙЛСИЙН ЯЛГААГ ТОВЧ ТАЙЛБАРЛАЯ



Шударга ёс нь тэгш эрх чөлөөг хангах нөхцөл мөн.

Ямар нэгэн хэмжээ хязгаартай 
баялагийг тодорхой хэмжээний 
хүмүүст хэрхэн, яаж хуваарилах вэ?

Тэгш байдал /социал демократуудын эрмэлзэл/
Бүтээмж
Боломж /неолиберализм/
Хэрэгцээ

ШУДАРГА ЁС /ХУВААРИЛАЛТ/

Энэ бол онол биш, харин:

Түүхэн туршлага
Мэдрэмж
Эрх чөлөө ба шударга ёсыг хангах нөхцөл

ЭВ САНААНЫ НЭГДЭЛ

эрх чөлөө









ЛИБЕРАЛ БОЛОН НИЙГМИЙН АРДЧИЛЛЫН ОНОЛ, ҮЗЭЛ СУРТЛЫН ҮНДСЭН МӨН ЧАНАР


Нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал гэж юу вэ? 
Нийгмийн шударга ёс хангагдсан нийгмийг “
эрх чөлөө, шударга ёс, эв санааны нэгдэл
” –эдгээр гурван үнэт зүйлс дээр тулгуурлан байгуулах тухай үзэл баримтлалыг нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал гэнэ.

Нийгмийн ардчилал

бол зөвхөн Европын аж үйлдвэржсэн орнуудад зориулсан үзэл санаа биш, харин 
эрхэд суурилсан түгээмэл шаардлагууд
ын тодорхойлолт юм. 

Нийгмийн ардчилал
нь зөвхөн социал демократ намууд болон үйлдвэрчний эвлэлүүдийг хамарсан
улс төрийн хөдөлгөөн бус ажилчны хөдөлгөөний түүх
ийн явцад хөгжсөөр ирсэн улс төрийн хөтөлбөрийн концепци юм. 

Нийт улс төрийн 21 намын 

6 нь зүүн төвийн болон зүүний
7 нь барууны болон неолиберал баруун төвийн
4 нь консерватив
4 намын үзэл баримтлал нь тодорхойгүй, 

Зорилтоос нь үзвэл зүүн, барууны намуудын зорилтуудаас аль аль нь орсон намууд байна.

ХАРЬЦУУЛАЛТ

Намуудын үзэл баримтлал, чиг хандлагаараа явуулж буй бодлого, үйл ажиллагаа, дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрүүд нь сонгуулийн мөрийн хөтөлбөртэйгээ зөрөх хандлага хавтгайрсан байна. 

Хэт зүүний /фашист, коммунист/ болон хэт барууны эксрем чиг баримжаатай, ардчилсан үндсэн хуулийн эсрэг үзэл санаатай нам алга байна 

МУНН, МҮАН гэсэн 2 намын хувьд мөрийн хөтөлбөртөө Ерөнхийлөгчийн Засаглалтай болохыг зорилтоо болгосон байна. 

Харьцуулалт (үргэлжлэл): 

Коммунизм, социализм байгуулах зорилттой, төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засаг руу шилжих, зах зээлийн эдийн засгаас ухарсан, ардчилсан үнэт зүйл, төрийн тогтолцооноос гажсан зорилт, алсын хараатай нам одоогоор байгуулагдаагүй байна.

Гишүүнчлэлгүй, өмч хөрөнгөгүй нам одоогоор алга байна.
Парламентед 5%-ийн босго давсан парламентэд суудалтай 5 нам, эвсэл байгаа бол парламентын босго даваагүй, парламентад суудалгүй 16 нам байна. 

Одоо парламентад суудалгүй ч өмнө нь парламентад суудалтай байсан 7 нам үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 

Харьцуулалт (Үргэлжлэл): 

Монгол Ардын Нам хэдийгээр өмнөх 70 шахам жилд марксизм, ленинизмыг удирдлага болгоно хэмээн тунхаглаж байсан боловч манай нам зүүний орон зайндаа л оршсоор ирсэн уламжлалтай. 

Хүний эрх, эрх чөлөө, шударга ёс, эв санааны нэгдлийг эрхэмлэж, төрийн зохицуулалт, нийгмийн халамж, хамгаалалыг орхигдуулахгүй байхыг шаарддаг, реформын замаар хүмүүнлэг, иргэний, ардчилсан нийгэм байгуулна гэсэн ардчилсан үндсэн хуулийн зорилт, үзэл санаа нь манай намын хувьд хамгийн зөв чиглэл гэж болно.

Намын үзэл баримтлалын эрэл хайгуул 1990 оноос хойш байнга хийгдэж, намын их хурал бүр бүр ямар нэг хэмжээнд хөндөж, тодотгол оруулж, намын шинж чанар, үзэл баримтлалынхаа агуулга, мөн чанарын талаар эрэл хайгуулын шинэчлэлийг хийж байв. 


Хүмүүнлэг ардчилсан социализмын тухай үзэл санаа анх 1990 оны 2-р сард НТХ-оос Монголын ард түмэнд хандаж илгээсэн захидал, НТХ-ны VIII Бүгд хурлын баримт бичигт анх тусгалаа олсон юм. Монгол Ардын Намын үзэл баримтлалын товч түүхээс:


2014 оноос “Нийгмийн Ардчиллын” үзэл санааг түгээн дэлгэрүүлэхэд түлхүү анхаарна.

Нийгмийн ардчиллын үзэл санааг өөрийн
орны аж төрөх ёс, соёл, хэв заншил, хүн амын янз бүрийн хэсэг давхарга (залуучууд, эмэгтэйчүүд, ахмад, хот, хөдөөгийн ард иргэд гэх мэт)-ын хүсэл тэмүүлэл, насны  онцлогтой нягт холбон тэдний “өөрийн нь хэлээр” ярих шаардлага тулгарч байна. 


Социал – демократ үзлийг уриа тунхаг, лоозунгийн шинжтэй зарлаад харин агуулга, мөн чанарыг нь гишүүд, дэмжигчид ард иргэддээ сайтар ойлгуулах үндсэн дээр түүнийг тойруулан нэгтгэх ажлыг хангалттай зохион байгуулж чадсангүй.






Төрийн зохицуулалт, нийгмийн
хамгаалал, халамжийн 
бодлогыг манай нам олон
жил тууштай явуулсан билээ.
Гэвч үүнийгээ олон түмэнд хүргэж
чадаагүйгээс гадна, зарим үед
судалгаа тооцоо муутай хандаж хэт хавтгайруулснаас ард түмнийг
бэлэнчлэх сэтгэлгээнд дасгасан
гэх зарчмын шүүмжлэлд өртөн,
хийсэн ажлын үр дүн, өгөөж
санасан зорьсон хэмжээнд хүрээгүй. 

МАН энэ үзэл санааг бодлого, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэхдээ дараахь шүүмжлэлийг анхаарах ёстой. Үүнд:


"Эрх чөлөө”, “Шударга ёс”, 
“Эв санааны нэгдэл” гэх 
үгс хүмүүст абстракт 
хийсвэр, “амьгүй” мэт 
сонсогддог байна. 
Сурталчилгаа амьдралаас 
тасарсан, хүний өдөр 
дутмын ажил, амьдралтай 
холбогддоггүй байв.


Намын хамт олны санаа бодол, нийгмийн өргөн хэлэлцүүлгийн дүнд үндэслэн 
түүхэн уламжлал, залгамж чанараа харгалзан намынхаа шинж чанар, үзэл баримтлалыг дараахи байдлаар томъёолсон болно. 

Монгол Ардын Нам нь Монгол Улсын тусгаар тогтнол, эрх чөлөө, шударга ёс, эв нэгдэл, үндэсний язгуур эрх ашгийг эрхэмлэн дээдэлсэн нийгмийн ардчиллын /социал-демократ/ үзэл баримтлал бүхий зүүн төвийн нам мөн. 

Зүүн төвийн нам гэдэг бол нийгмийн чиг баримжаатай, бодлогынхоо
төвд хүнийг тавьдаг, хүний хөгжил, нийгмийн асуудалд илүү анхаарал хандуулдаг нам юм. 

Улс оронд бодитой оршиж санаа зовоож буй ядуурлыг бууруулах замаар нийгмийн хамгааллын цогц бодлогыг хэрэгжүүлэхийг чухалчилна гэсэн үг. 

Бодлого, үйл ажиллагааны үр дүнд нийгмийн харьцангуй чинээлэг давхарга бий болгох нь манай намын зорилтын цөм байж ирсэн, байх ч болно. 

Энэ зорилт ч мөрийн хөтөлбөрийн үндсэн агуулгыг тодорхойлж байгаа юм.

Нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал гэдэг нь цаана манай нам өмнөх их хурлуудаас баталсан эрх чөлөө, 
шударга ёс, эв нэгдлийг эрхэмлэсэн намынхаа үзэл баримтлалыг төрийн зохистой зохицуулалттай зах зээл, нийгмийн хамгааллын оновчтой бодлого, иргэний өргөн оролцоотой ардчиллын үзэл санаа, үнэт зүйлсээр баяжуулан тодотгож буй хэрэг юм. 

Эрх чөлөө, шударга ёс, эв санааны нэгдлийн зарчмуудаар баяжигдсан бодлого нь ардчилсан, хүмүүнлэг, тогтвортой хөгжил бүхий нийгмийг буй болгож чадна.

Анхаарал хандуулсанд баярлалаа

Улс төрийн үзэл баримтлалууд, харьцуулалт

Монголын улс төрийн намуудын үзэл баримтлалуудын харьцуулалт

Монгол Ардын Намын үнэт зүйлс, үзэл баримтлал
Агуулга

Либерализм (Liberalism) XVII-XVIII зууны төгсгөл үед үүсэн бүрэлджээ.

Гол онолч нь А.Смит, Дж.Локк.

Либерализмын гол үнэт зүйл нь хувь хүний жам ёсны эрх юм. Үүнд:
Амьдрах
Эрх чөлөөтэй байх
Хувийн өмчтэй байх эрхүүд ордог. 

Хүнд угаас заяасан дээрхи эрхүүд нь төр, нийгмийн ашиг сонирхолоос ч дээгүүр тавигдах ёстой гэж либералууд номлодог.

Либерализм





Дүгнэлт: Үргэлжлэл


Либерал болон нийгмийн ардчиллын үзэл санааны философи үндэслэл

Монгол менталитет

Ардын аман зохиол, зүйр цэцэн үг

Хил, хэл, мал гуравтайгаа байхад Монгол оршин тогтноно. 

Нийгмийн ардчилал 

Нүүдэлчин ахуй
Уламжлалт Буддийн шашин
Ах дүүсэг, гэр бүлсэг амьдрал 
Ядарсан, зүдэрсэндээ тусалдаг сэтгэлгээ
Нялхас, өтгөсөө дээдлэх үзэл 
Кино, жүжиг, уран зохиолын дүрүүд
Намуудын явуулж буй бодлого, үйл ажиллагаатай уялдуулан тайлбарлах
НҮБ-ын хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал 
Ардчилсан шинэ үндсэн хуулийн зорилт, үзэл санаа
Чингисийн сургаал “их засаг” хууль 
Алд бие минь алжаавал алжаатугай, ахуй төр минь бүү алжаатугай

Тулгын гурван чулуу
Монгол менталитет
Ардын аман зохиол, зүйр цэцэн үг